آموزش کار با مولتی متر (بخش اول)

آموزش کار با مولتی متر

آموزش کار با مولتی متر (بخش اول)

کار با مولتی متر برای هر تعمیرکار لازم بوده بنابرین به منظور بهبود خدمات همکاران عزیز تصمیم بر آن شد که در این مطلب روش کار با مولتی متر دیجیتال را آموزش دهیم. پس با آموزش کار با مولتی متر همراه باشید. (بخش اول)

آموزش کار با مولتی متر

مزایای دستگاههای دیجیتال و آنالوگ:
دقت در اندازه گیری- دقت در نمایش داده‌ها -کم شدن خطای کاربر بالارفتن سرعت اندازه گیری – بالارفتن راندمان دستگاهها – اندازه گیری و نمایش تعداد مقادیر زیاد در یک دستگاه قابلیت ذخیره مقادیر در حافظه دستگاه- اتصال به کامپیوتر کالیبراسیون آسانتر و …

مولتی متر:

مولتی مترچیست؟ مولتی متر-اهمتر-آو متر یا ولت متر دستگاهی است برای سنجش و اندازه گیری مقادیر الکتریکی AC و DC

مقادیر AC : مقادیر متناوب یا AC به مقادیری گفته می شود که منشاء تولید آن ژنراتور می باشد و برق شهر و ساختمانها و کارخانجات AC می باشد و شکل موج ولتاژ و جریان آن بصورت سینوسی می باشد و با عالمت ~ مشخص می شود.

موج سینوسی

مقادیرDC : مقادیر مستقیم یا DC به مقادیری گفته می شود که منشاء تولید آن باطری- پیل شیمیایی و یا تبدیل برق متناوب توسط آدابتور و یا یکسو ساز می‌باشد و جهت تامین انرژی دستگاههای پرتابل و موارد خاص استفاده می‌شود و شکل موج ولتاژ و جریان آن بصورت یک خط افقی می‌باشد و با علامت – مشخص می شود.

شکل موج DC

مقادیر الکتریکی:

مقادیر اصلی در مبخث الکترونیک ولتاژ، جریان و مقاومت می‌باشند.

ولتاژ: اختلاف پتانسیل بین دو سر هادی را ولتاژ می‌نامند و با حروف اختصاصی V نشان داده می‌شود که مقدار آن در برق فشار ضعیف (۲۲۰V) بین فاز و نول(۳۸۰V) بین دو فاز می باشد.

اندازه گیری ولتاژ: اندازه گیری ولتاژ بصورت موازی می باشد و باید دو سر سیم فاز و نول را به دو سر پراب مولتی متر متصل کرد و مقدار ولتاژ را اندازه گیری نمود. بدون مصرف کننده هم می توان میزان ولتاژ برق را اندازه گرفت.

اندازه گیری ولتاژ با مولتی متر

جریان : به مقدار مصرف یک مصرف کننده جریان گفته می‌شود و با توان مصرفی نسبت مستقیم دارد. و مقدار آن به مقاومت مصرف کننده و ولتاژ کاری آن بستگی دارد و با حروف اختصاصی A نشان می‌دهند. اندازه گیری جریان بصورت سری می‌باشد و باید دو سر پراب مولتی متر را در بین مدار مصرف کننده وصل کرد و مقدار جریان را اندازه گیری کرد.

اندازه گیری جریان با مولتی متر

نکته: برای اندازه گیری جریان باید مصرف کننده در مدار باشد و مقدار جریان مصرفی آن را اندازه گیری کرد.

خازن:

قطعه ای است که برای ذخیره انرژی الکتریکی (ولتاژ) در مدار استفاده می‌شود و با توجه به اینکه بار الکتریکی در خازن ذخیره می‌شود می‌توان از آن‌ها برای ایجاد میدان الکتریکی یکنواخت استفاده کرد. از خازن‌ها برای صاف کردن سطح ولتاژ مستقیم نیز استفاده می‌شود. از خازن‌ها به عنوان فیلتر نیز استفاده می‌کنند چرا که سیگنال‌های متناوب را به راحتی عبور می دهند ولی مانع عبورسیگنال‌های مستقیم می شوند.
خازن را با حرف C که اول کلمه Capacitor می باشد نشان می دهند. ظرفیت خازن بر اساس واحد فاراد می باشد و معیاری برای اندازه گیری توانایی خازن در نگهداری انرژی الکتریکی می‌باشد. ظرفیت خازن با توجه به فرمول زیر بدست می آید.

فرمول خازن

خازن از دو صفحه فلزی موازی (هادی از جنس روی، آلومنیوم، نقره) که در بین صفحات هوا یا عایق (دی الکتریک مانند کاغذ، میکا، پالستیک، سرامیک، اکسید آلومنیوم، اکسید تانتالیوم) وجود دارد تشکیل شده است.

نکته:

ظرفیت خازن بر اساس فاراد می باشد اما فاراد واحد بزرگی است و به این خاطر از واحد های کوچکتر زیر در ظرفیت‌های خازن استفاده می شود.

  • میلی فاراد       –        ۱۰^-۳فاراد
  • میکرو فاراد       –        ۱۰^-۶فاراد
  • نانو فاراد          –        ۱۰^-۹فاراد
  • پیکو فاراد         –        ۱۰^-۱۲فاراد
  • یک میلی فاراد  –        ۱۰۰۰میکرو فاراد
  • یک میکرو فاراد  –        ۱۰۰۰نانو فاراد
  • یک نانو فاراد     –        ۱۰۰۰پیکو فاراد

انواع خازن:

انواع خازن شامل موارد زیر است.

  • الکترولیتی
  • عدسی
  • سرامیکی

خازن سرامیکی:

معمولترین خازن غیر الکترولیتی می‌باشد (خازن خشک) که در آن دی الکتریک به کار رفته از جنس سرامیک می‌باشد.

خازن سرامیکی

  • ثابت دی الکتریک سرامیک بالاست یعنی عایق بسیار خوبی است و امکان ساخت خازن‌های کوچک در ظرفیت زیاد را فراهم می‌کند.
  • ظرفیت خازن سرامیکی بالا است و بین ۱ میکرو فاراد تا ۵ پیکو فاراد می‌باشد.
  • ولتاژ کار خازن های سرامیکی بالا است.

تست بوق خازن با مولتی متر:

در حالی که خازن روی بورد است سلکتور مولتی متر را روی بازر قرار دهید و یک تست بوق انجام دهید و اگر صدای بوق شنیده شد خازن خراب شده است.

اندازه گیری ظرفیت خازن سرامیکی:

در ابتدا خازن سرامیکی را از بورد جدا کنید سپس سلکتور مولتی متر را روی خازن قرار داده و پراب های قرمز و سیاه را به دو پایه خازن وصل کرده و عددی که مولتی متر نمایش می دهد را یادداشت کنید. مشاهده می شود که ظرفیت خازن برابر ۰۱۱۰ نانو فاراد بود که اندازه درستی نمی باشد و برای اندازه گیری این نوع خازن نیز باید ازlcمتر استفاده کرد و مولتی متر جوابگو نیست.

اندازه گیری خازن سرامیکی

نکته:

برای صفر کردن مولتی متر دکمه REL را فشار دهید.

خازن عدسی:

در کل مانند خازن سرامیکی می باشند. خازن عدسی به شکل زیر است.

خازن عدسی

تست بوق خازن با مولتی متر:

در حالی که خازن روی بورد است سلکتور مولتی متر را روی بازر قرار دهید و یک تست بوق انجام دهید و اگر صدای بوق شنیده شد خازن خراب شده است.

محاسبه ظرفیت خازن عدسی از روی عدد درج شده روی آن:

در اینجا مشاهده می شود که روی خازن عدد ۱۰۰ نوشته شده است که بصورت زیر ظرفیت خازن عدسی محاسبه می شود. دو رقم اول را نوشته و به اندازه عدد سوم صفر جلوی دو عدد اول می‌گذاریم و بدین ترتیب ظرفیت خازن بر اساس پیکو فاراد بدست می‌آید. بنابراین ظرفیت این خازن برابر ۱۰۰۰۰ پیکو فاراد یا ۱۰ نانو فاراد می باشد.

اندازه گیری ظرفیت خازن عدسی با مولتی متر:

در این آموزش کار با مولتی متر برای بدست آوردن ظرفیت خازن با استفاده از مولتی متر در ابتدا خازن را از مدار خارج کنید سپس سلکتور آن را روی خازن قرار داده و پراب های قرمز و سیاه را به دو پایه خازن وصل کنید و عدد نمایش داده شده توسط مولتی متر را یادداشت کنید. در اینجا ظرفیت خازن عدسی ۱۰۰ برابر ۱۰ نانو فاراد می باشد.

اندازه گیری خازن عدسی با مولتی متر

خازن الکترولیتی:

این نوع خازن ها معمولا در رنج میکرو فاراد می باشند. نام دیگر این خازن ها خازن شیمیایی است. بر خلاف خازن‌های عدسی این خازن‌ها دارای پایه مثبت و منفی می‌باشند. مقدار واقعی ولتاژ و ظرفیت قابل تحمل خازن روی آن نوشته شده است. خازن‌های الکتریکی در دو نوع خازن‌های آلومنیومی و تانتالیومی ساخته می‌شود. یکی از کاربرد‌های فراوان آن در مدار یکسوساز دیودی به عنوان فیلتر می‌باشد. به شکل زیر توجه کنید.

اندازه گیری خازن الکترولیتی ا مولتی متر

خازن الکترولیتی دارای پلاریته مثبت و منفی می‌باشد. دقت کنید که برای اتصال خازن روی بورد قبل از لحیم کاری سری از خازن که پلاریته منفی دارد در جای درست خود قرار بگیرد. اگر به شکل زیر دقت کنید روی خازن الکترولیتی نواری با رنگ روشن با علامت صفر روی خازن الکترولیتی وحود دارد که نشان دهنده این است که این طرف خازن پلاریته منفی دارد و پایه مربوط به قطب منفی خازن مشخص می‌شود.

اندازه گیری خازن الکترولیتی ا مولتی متر

برای اتصال خازن روی بورد به شکل زیر دقت کنید.

اندازه گیری خازن الکترولیتی ا مولتی متر

دقت کنید که پلاریته منفی روی بورد با یک نیم دایره سیاه مشخص می‌شود. برای نصب خازن پلاریته منفی مشخص شده روی بدنه خازن الکترولیتی را با پلاریته منفی مشخص شده روی بورد تطبیق دهید سپس خازن را روی بورد لحیم کنید.

 

نکته:

روی بدنه خازن الکترولیتی دو عدد نوشته شده است.

  • ظرفیت خازن الکترولیتی بر حسب میکرو فاراد
  • حداکثر ولتاژی که خازن در خود ذخیره می‌کند

تست بوق خازن با مولتی متر:

در حالی که خازن روی بورد است سلکتور مولتی متر را روی بازر قرار دهید و یک تست بوق انجام دهید و اگر صدای بوق شنیده شد خازن خراب شده است.

 

اندازه گیری ظرفیت خازن الکترولیتی با مولتی متر:

در ابتدا خازن را از مدار خارج کنید سپس سلکتور مولتی متر را روی خازن بگذارید سپس پراب قرمز را به یک پایه خازن و پراب منفی را به پایه دیگر خازن وصل کنید. عددی را که مولتی متر نمایش می‌دهد یادداشت کنید. اما عددی که نمایش داده می شود عدد درستی نیست چون از آنجایی که مدار مولتی متر توانایی محاسبه مقدار خازن های الکترولیتی که بر حسب میکرو فاراد هستند را ندارد ار دستگاه دیگری به نامlcمتر استفاده می شود.

اندازه گیری خازن الکترولیتی ا مولتی متر

اندازه گیری ولتاژ خازن با مولتی متر:

برای اندازه گیری ولتاژ دو سر خازن روی بورد، لازم است خازن با بارهای الکتریکی پر شود بنابراین مدار باید روشن باشد و ولتاژ به خازن برسد سپس سلکتور مولتی متر را روی ولتاژ مستقیم قرار دهید و پراب قرمز را به قطب مثبت خازن و پراب مشکی را به قطب منفی خازن وصل کنید(اگر پراب ها را برعکس کنید اتفاقی نمی افتد فقط عدد مولتی متر منفی می شود) سپس عدد مولتی متر را بخوانید.

نکته:

دقت کنید به هیچ عنوان بعد از خاموش شدن مدار (برای مثال خاموش کردن پاور کامپیوتر) پایه‌های خازن را لمس نکنید یا اشتباها بین پایه های خازن اتصال کوتاه نشود چرا که خازن بعد از خاموش شدن مدار پر از ولتاژ می باشد و دقایقی طول می کشد این ولتاژ را از دست بدهد.

انواع تست های خازن:

  1.  تست ظاهری مانند ترکیدن و بادکردن، سیاه شدن و یا تکه ای از خازن خراشیده شده باشد.
  2. تست با lcمتر برای خازن های الکترولیت و سرامیکی
  3. تست حرارت که در هنگامی که قطعه در مدار قرار دارد و مدار روشن است اگر قطعه داغ باشد (دست خود را روی خازن بگذارید) نشان از نشتی خازن می باشد.
  4. از تست حرارت برای تستicهم استفاده می شود.
  5. با یک تست بوق می توان فهمید که خازن سالم است یا خراب می باشد. مولتی متر را روی بازر قرار دهید و پراب های قرمز و سیاه را به خازن وصل کنید اگر مولتی متر بوق ممتد کشید نشان‌دهنده خرابی خازن می باشد یعنی الیه عایق یا بخشی از خازن خراب شده است.
  6. تست بوق که خازن نباید بوق بزند.

بخش دوم (پایانی) آموزش کار با مولتی متر در لینک زیر:

مشاهده مطلب  آموزش کار با مولتی متر (بخش دوم)

نظرات (1)

[…] دیودها و نحوه‌ی اندازه گیری آنها خواهیم پرداخت، در بخش اول آموزش  عمدتا به معرفی خازن‌ها و چگونگی اندازه گیری ولتاژ و […]

پیگیری سفارش
لیست مقایسه
شگفت انگیز ها